De tent van de ontmoeting
Naar Homepage

Naar Preekarchief

Naar Weblog

Gisteren werd er op de Kerkendag een rapport gepresenteerd over het werk van de kerk in Utrecht. Utrechters uit alle lagen van de bevolking, vooral buitenkerkelijken, konden vertellen wat ze van de kerk vonden. “De kerk is belangrijk voor de normen en waarden”, zei. meer dan de helft van de ondervraagden. “Met hun opkomen voor gerechtigheid versterken ze de samenhang in de samenleving en de basis van onze cultuur ”zei een flinke groep. Ik denk dat dat klopt. Dat gebeurt inderdaad in de kerken. Het gaat om normen en waarden en gaat het om de zaken die het fundament zijn van onze cultuur.
Maar is dat ook de motivatie waarmee je naar de kerk gaat, waarmee je vandaag dit gebouw bent binnengestapt? Ben je hier gekomen om de grondslagen van onze samenleving nog eens te horen herhalen, of om te horen wat je wel of niet mag doen? Ik denk het niet, cultuur, normen, waarden, het is heel nuttig, maar daar ligt niet de kern van onze motivatie.

tabernakel Het stuk dat we lazen komt op het moment dat Israël bevrijd is uit Egypte. Op de berg de Sinaï hebben ze met God een verbond gesloten en ze hebben de tien geboden gekregen. En dan zijn ze wel zo’n beetje klaar zou je zeggen: ontkomen aan de slavernij van Egypte, tien woorden die hun vertellen met welke normen en waarden ze met God en met elkaar in het beloofde land kunnen leven in hun zak, eigenlijk zijn ze klaar om door te stoten naar Kanaan, naar het land dat God beloofd heeft. Maar dan dit stuk: een gebod om een heiligdom te maken, met alles wat daarbij hoort. En vervolgens zijn de resterende 15 hoofdstukken van Exodus er aan gewijd hoe dat heiligdom er uit ziet. En vervolgens een heel bijbelboek, Leviticus om te vertellen, hoe alles in dat heiligdom funktioneert. Dat schiet niet op.

Tent van de ontmoeting wordt het heiligdom in de woestijn genoemd, zo kan je het woord tabernakel vertalen. God en zijn mensen komen daar samen. Tent van de samenkomst, van de ontmoeting, of in het jargon van onze tijd: tent van de communicatie. Om samen te komen met God en bij God, om God te ontmoeten wordt de tent gebouwd. Voor mij is dat de belangrijkste reden om hier vanochtend samen te komen: voor de ontmoeting met God en ook met zijn mensen.
Blijkbaar is het niet voldoende om te weten waar je vandaan komt, wat de grondslag is van je leven, en wat je moet doen. Er is ook ontmoeting nodig, communicatie met God, een je open houden naar God toe. En daar is een plek voor nodig, een plek om God te ontmoeten.

 Wij proberen met God te communiceren in deze kerk. We beseffen dat daar een aparte plek voor nodig is. Natuurlijk, thuis kan je ook je gebeden zeggen, maar dit is een plek waar alles je er toe uitnodigt om te communiceren met God. De bijbel ligt er centraal en open. Avondmaalstafel en doopvont staan in het zicht. Zelfs de ramen proberen je te verheffen naar God. Deze kerk als een plek van ontmoeting.

Als Mozes de berg op gaat rust de heerlijkheid Gods 6 dagen lang op de berg. Op de zevende dag begint God dan tot Mozes te spreken en laat God aan Mozes een model van het heiligdom zien en een model van alle voorwerpen van het heiligdom. Waarom sprak God pas op de zevende dag heeft men zich afgevraagd in de commentaren op deze tekst? Wel, heeft men gezegd: al die zes dagen was God bezig om het model van het heiligdom te maken. Zoals God hemel en aarde in 6 dagen gemaakt heeft, zo heeft hij het model van het heiligdom in 6 dagen gemaakt. Schepping en heiligdom worden aan elkaar gelijk gesteld! Het heeft God evenveel moeite gekost om een model van het heiligdom te maken als om hemel en aarde te scheppen. Zo goed als Gods schepping is, zo goed is het heiligdom. Of misschien moet je zeggen: dit heiligdom, dat is de hele schepping van God, het is Gods schepping in uiterst geconcentreerde vorm, een plek waarin Gods schepping is samengebald, als in een zwart gat in ons heelal waar energie en materie in uiterste concentratie op elkaar zitten. Een plek die er naar zucht om zich uit te breiden, om wat het bevat aan scheppingskracht en aan nieuwe schepping aan heel de wereld mee te delen.

Mozes zal er voor gaan zorgen dat dit hemels model ook op aarde nagebootst wordt. Zoals God het model gebouwd heeft, zo moet het heiligdom op aarde er uit zien. Wij denken: wat wij doen is altijd maar een schaduw van wat God doet. Maar nee: de aardse tabernakel mag niet een slap aftreksel worden van het hemelse heiligdom, niet alleen een schaduw op een grotwand. Nee: zoals in de hemel, zo ook op aarde. Hier wordt een plek gebouwd, die volmaakt is, zoals de Vader in de hemel volmaakt is.

Bijlmermeer Wij hebben enige ervaring met volmaakte plekken. Een volmaakte plek, dat moest de Bijlmermeer worden, waar de mens in vrede en harmonie zou leven. Vanuit een ontwerp op een tekentafel zou een ideale stad tot stand komen. Als je de mensen maar eenmaal een ruim huis gaf en voldoende groen, dan kwam het goede samenleven vanzelf. We weten dat dat daar en elders niet gelukt is. Want de flats en de huizen die daar staan zijn ruim, mooi en temidden van de vogeltjes. Maar er wonen ook mensen. En juist die mensen, daar gaat het om, wij zijn niet vanzelf leuk, lief en aardig. Die hebben een samenlevingsverband nodig, die hebben wetten, geboden en gemeenschap nodig. Pas dan lukt het om goed te wonen met elkaar. De Bijlmermeer en zo vele utopische bouwprojecten, zo vele utopische ondernemingen en staten zijn mislukt. En vaak is het voor ons de reden om elk streven naar een volmaakte plek, maar af te doen als utopie, als onmogelijkheid.

Toch zegt God: maak hier een volmaakte plek. Probeer het, maak hem naar mijn model. Doe precies wat ik je opdraag. En als die plek er is, doe daar dan ook precies wat ik je opdraag. Maak er een heilige ruimte, een klein stukje aarde, waar nu eens wel mijn geboden gedaan worden.
In onze utopieën wordt gezegd: maak een goede wereld en dan komt de rest vanzelf. En dat lukt niet en dus beginnen we er al helemaal niet meer aan. Hier wordt hier geprobeerd om in de kleine ruimte van het heiligdom en in de liturgie die zich daar gaat afspelen Gods geboden te houden. En als het daar lukt: als er één punt op aarde is waar dat lukt, dan is dat een potentiele belofte voor de hele schepping. En dan hoeft ook de utopie, de veranderbaarheid van deze wereld niet opgeborgen worden, maar ze moet verbonden worden met Gods geboden en met Gods heiligdom.

Een heiligdom is er voor de communicatie met God. Het is een plek waar alles er op gericht is om God en mens elkaar te laten ontmoeten. En als de mens er dan is, dan betreedt hij een ruimte die maar klein is. Wat is de oppervlakte van een tent, vergeleken met de oppervlakte van de onmetelijke woestijn. Wat betekenen deze paar vierkante meter kerk in Heerenveen. En toch zegt de bijbel: hiervandaan worden de einden der aarde bereikt. Vanuit dit stukje van God, vanuit dit stukje hemel in het klein. Dit heiligdom is een stuk geconcentreerde schepping, het wil dat er impulsen van uit gaan om hemel en aarde te vernieuwen. Dat hiervandaan nieuwe stukken aarde en hemel geschapen wordenKeltisch kruis. Hier wordt nieuw land geschapen, vergeleken waarmee de IJsselmeerpolders kinderspel zijn. Dat is de kracht van God.

Wij christenen hebben geen tabernakel en geen tempel. Voor ons is Christus de ideale ruimte van God. God heeft in hem zijn woning gemaakt. Hij is in Jezus komen wonen. Jezus is voor ons de tempel van God. Hij is onze tent van de ontmoeting. Mooi beeld is dat: Jezus als een ruimte, als een woning. Een ruimte waar je zelf contact mee moet zoeken. Waar je de ruimte van je eigen leven ook mee verbinden moet. En van die ruimte wordt gezegd: hij is het beeld van God. Zoals de tent van de ontmoeting gemaakt werd naar een hemels model, zo is Jezus gemaakt naar het beeld van God. Hij is als die eerste mens, die helemaal naar Gods beeld en gelijkenis geschapen werd. Jezus is een stukje geconcentreerde schepping, waar heel de schepping op gericht is, een stukje volmaakte schepping, waar alle impulsen verder van uitgaan.

Utopie is niet onmogelijk. Want met deze mens, met dit beeld van God kan je je verbinden. Bij hem kan je God ontmoeten. Twee weken geleden deed één van onze gemeenteleden dat door zich te laten dopen. Gisteren zeiden de ouders van Catharina-Amalia: in die ruimte stellen wij ons kind. Zo kan je gaan in de wereld en bouwen aan de aarde als plek van ontmoeting met God.

Exodus 24:15-25:9 Heerenveen Noord 13 juni 2004/2000