Woede
Naar Homepage

Naar Preekarchief

Naar Weblog

liefde en boosheid, love and anger
Boosheid vind ik lastig. Het komt ineens bij me opzetten. Ik ben niet uitgenodigd voor een feest. ‘Ben ik dan niet belangrijk’. Iemand heeft kritiek op mij. ‘Ik heb het wel goed gedaan’‘Moet hij nodig zeggen’ ‘Hij weet niet hoe druk ik het heb’.

Boosheid is heftig. Het gaat met je op de loop. Het neemt je soms helemaal over. Ik ontwikkel fantasieën over wat ik niet allemaal zal doen. En bedenk argumenten hoe ontzettend gelijk ik wel niet heb.

Woede zorgt er voor dat je het contact verbreekt. Je gooit de hoorn op de haak of je doet net alsof je iemand niet ziet. Ook emotioneel sluit je je af, je meegevoel verdwijnt. ‘Is zijn huis afgebrand, nou weet ie ook eens hoe het is om in de kou te staan’.

Woede is besmettelijk. Als iemand heel kwaad een verhaal tegen me vertelt, dan heb ik altijd grote moeite om ook niet zelf heel kwaad te worden. Ik wordt meegetrokken in de verontwaardiging en woede van iemand anders. En als iemand kwaad op mij is, heb ik de neiging om minstens zo kwaad terug te doen. Ik neem die woede dan over, in plaats van dat ik bij mezelf blijf en vanuit mezelf reageer.

De woorden die in woede gesproken worden zorgen ervoor dat er echte breuken komen. Je kan elkaar niet meer vinden als het echt nodig is, er is te veel voorgevallen, er zit te veel ruis tussen.

Bij sommige mensen blijft het niet bij woorden of bij fantasieën over wat je niet allemaal zult doen. Een man wordt kwaad en doet zijn partner iets aan. Er is een traject van woede naar geweld. Woede staat in een lijn die naar moord toegaat.

Jezus zegt: als je kwaad wordt moet je jezelf bij de rechtbank verantwoorden. Niet alleen als het tot geweld en doodslag leidt, rechtbankmaar alleen al het feit dat je woedend wordt is reden voor berechting.

Nu geloof ik niet dat er enige rechtbank op aarde is die iemand in de gevangenis zou zetten alleen omdat hij kwaad is.  Jezus denkt daar ook niet aan. Hij doelt niet zozeer op een aardse rechtbank, maar vooral op een hemelse. Woede brengt je voor Gods rechtbank.

Dat is nogal wat. Ik vind dat heftig. Want ik ken mezelf en mijn eigen moeite met boosheid. En dat dit woord van Jezus: woede brengt je voor Gods rechtbank.

Soms wordt woede opgehemeld. Woede geldt als echt en oprecht. Het komt op uit het diepst van je ziel. ‘Ik ben heel eerlijk’, zegt een boze man. Het zou een authentiek deel van jezelf laten zien, dat belangrijk en kostbaar is. ‘Wij zijn boos’ staat er op de borden van demonstranten en daarmee willen ze laten zien dat iets hen heel erg raakt..

Niets van aan, zegt Jezus. ‘Woede is helemaal niet mooi. Woede maakt kapot. Het intimideert, voor iemand die steeds in woede uitbarst word je bang en pas je op. Je gaat op je tenen lopen.

Niet alleen je eigen boosheid. Ook de woede van een ander kan dingen kapot maken. Als je naar het altaar gaat en bedenkt dat een ander boos op je is, ga dan eerst naar hem toe. Want er is dan blijkbaar nog iets tussen jou en je naaste. Misschien heeft hij wel gelijk dat hij boos is - in ieder geval moet er nog iets opgeruimd worden. Pas dan kan je je met God verzoenen.

Jezus overvraagt ons. Niet boos worden lukt ons niet. In ieder geval lukt het mij niet. De eerste christenen haddeangermanagementn dat ook wel door, dat het heel moeilijk was om niet boos te worden. Ze probeerden daarom de gevolgen van boosheid te verkleinen. Paulus schrijft ergens: als je boos wordt, bega dan geen zonde. En: blijf niet lang boos, laat de zon niet over je woede ondergaan. Jacobus zegt: als je boos wordt, wordt dan een beetje langzaam boos - niet knallend, exposief. Dat is nog steeds gericht tegen de woede - maar we worden iets minder overvraagd.

Jezus weet ook wel dat hij ons overvraagt. Hij overvraagt ons  met opzet en we moeten hem daar ook serieus in nemen. Jezus zegt nooit: ietsje minder kan ook wel, het valt allemaal wel mee. Nee, het valt niet mee. Woede is zo’n vernietigende kracht daar moet je voluit tegenin gaan. Tegen alle mensen die kwaad worden, omdat ze denken dat hen ‘onrecht’ is aangedaan zegt hij ‘kappen’, los je geschillen niet met woede op.

Is woede dan altijd verkeerd? Dat is een moeilijke!

Het is in ieder geval een signaal dat er iets verkeerd gaat, wanneer je boos wordt. Het is daarom belangrijk om je eigen woede te voelen. Begraaf hem niet, zo van: o, ik mag mijn woede niet voelen, want ik mag niet boos zijn: demp, demp, demp. Signaleer bij jezelf dat je kwaad bent.en bedenk daardoor: blijkbaar gaat er nu iets mis tussen jou en mij. Gebruik je woede niet als dynamiet in een relatie, maar ontken hem ook niet. Zie hem als een alarmbelletje: blijkbaar gebeurt er nu iets. Misschien heeft dat met mij te maken, met dingen waar ik gevoelig voor ben, misschien heeft het te maken met wat hij doet: maar in ieder geval, er gaat iets mis.

En of woede dan soms ook goed kan zijn? Soms kan woede je helpen van je angst af te komen. Het kan je energie geven om voor een goede zaak te gaan staan. Je durfde nooit, maar verontwaardiging kan je er toe brengen om eindelijk te zeggen wat gezegd moet worden en voet bij stuk te houden. Dat vond ik het mooie aan de demonstraties in Egypte deze week. Er was woede, jawel. Maar de woede werd niet ingezet in een orgie van vernielingen of van met gelijke munt terugbetalen. Mensen wierpen de angst van zich af en hielden vol en ik denk dat hun boosheid daar een rol in speelde.

Ik zeg dit met voorzichtigheid, want bijna altijd pakt onze o zo ‘gerechtvaardigde, heilige’ boosheid slecht uit. Of boosheid een positieve uitwerking heeft is ontzettend lastig te beoordelen. Daar zit je makkelijk naast. Het is daarom wel aardig zoals Jezus het formuleert. Jezus zegt: wie boos wordt, valt onder Gods oordeel. God oordeelt. Jijzelf kan moeilijk vaststellen of het nou net dat ene geval betrof dat woede een goede uitwerking had. Reken daar maar niet al te hard op, maar laat het aan God over om daarover te oordelen.
Amen.

Mattheus 5:21-26 Heerenveen Kerk aan de Fok 13 februari 2011